Cadeaubon
Vruchtbare Aarde - abonnement

Goedkoper kunnen we een abonnement op ons tijdschrift niet maken: Vruchtbare Aarde verandert namelijk nooit iets aan de abonnementsprijs. Al 14 jaar lang hanteren we hetzelfde tarief van €19,20 per jaar. Maar als u wilt... geven we u bij uw abonnement ook nog een nummer cadeau (klik hier).

Kennismaking

Vruchtbare Aarde bestaat 20 jaar in de huidige vorm en geeft vier top-artikelen weg!

Betaalwijzen

U kunt kiezen voor iDEAL of een betaling achteraf. Indien u kiest voor iDEAL, wordt u naar de beveiligde omgeving van uw eigen bank gebracht. Voor vragen mag u contact opnemen met onze webwinkel op 020-6898468.

Staatsburger Havel

Staatsburger Havel
Maker: Koutecký, Pavel
Type: DVD documentaire
Beschikbaarheid: 8
Prijs: €12,00
Aantal:  Bestellen
   - of toevoegen aan -   

Import uit Praag. Geen Nederlandse, maar Engelse en Duitse ondertitels. Waarom is een film over een voormalige Tsjechische president nog altijd zo genietbaar? Misschien omdat de man zo ontwapenend kwetsbaar is. Zo vertrouwenwekkend nabij dat hij als mens blijft inspireren. Het absolute tegendeel van de in onze tijd helaas nog overbekende machtspoliticus die denkt in termen van populariteit en gewin; die de wereld verdeelt in zwart en wit en zo graag zijn eigen gelijk wil doordrukken. Filmregisseur Pavel Koutecký kreeg toestemming Václav Havel naar believen te volgen, op voorwaarde dat de film pas 5 jaar na Havels aftreden zou worden vertoond.

Uitgebreide beschrijving:

Speciale import uit Tsjechië: de dvd Citizen Havel (2008): Staatburger Havel. Een aantal kostbare momenten (twee uur in totaal) uit het presidentiële leven van de dichter-dissident van weleer. In Praag bezochten honderdduizenden voor deze film de bioscoop. Inmiddels de meest succesvolle documentaire aller tijden in Tsjechië.

Een film over de presidentiële jaren van een dichter-toneelschrijver die vóór 1989 nog werd vervolgd en gevangen werd gezet en daarna min of meer tegen zijn zin werd gekozen als de eerste president van het ‘vrije’ Tsjecho-Slowakije.

Zou iemand in 1951 hebben zien aankomen dat de jongen die na de middelbare school als laboratoriumassistent ging werken en later een baan kreeg als toneeltechnicus, zo’n cruciale rol zou gaan spelen in de Tsjechische geschiedenis?

De Tsjecho-Slowaakse overheid beschouwde hem lange tijd als staatsgevaarlijk. Als toneelschrijver had hij een publicatieverbod gekregen. Zijn paspoort was ingetrokken. In de twintig jaar tijd werd hij drie keer gevangen gezet. In totaal vijf jaar bracht hij in gevangenschap door.

Vanuit de gevangenis schreef  Václav Havel een later beroemd geworden reeks brieven aan zijn vrouw Olga. In die brieven maakt hij de balans op van zijn leven. Hij legt zijn vrouw uit in welke stemming hij zich het gelukkigst voelt: zijn mediteerstemming.

‘Het is alsof er een geestelijke stemming geopenbaard wordt die meestal verborgen blijft: de dimensie van de hoop… Het is een voortdurend proces van zoeken, een toestand van energiek openstaan voor de dingen, van onophoudelijk vragen stellen, de behoefte de wereld steeds weer opnieuw de ervaren… Hoop is wat anders dan optimisme: het is niet afhankelijk van het wel en wee van de buitenwereld. Hoop is niet de overtuiging dat iets goed zal aflopen. Hoop is een bewustzijn. Hoop is zeker weten dat iets zinvol is, ongeacht de afloop.’ (Uit: Václav Havel: Brieven aan Olga. Uitg. Fontein, uitverkocht)

En toen kwam in 1989 de Fluwelen Revolutie. Samen met Alexander Dubček verscheen Havel op 24 november 1989 op een balkon, uitkijkend op het Wenceslasplein. Hun beider redevoeringen werden ondersteund door het gerinkel van honderdduizenden sleutelbossen. Het begin van het einde van het communistische regime.

Het jaar erop werd Václav Havel bij de eerste vrije verkiezingen tot president worden gekozen. Enige honderden kilometers daar vandaan zag de Tsjechische filmregisseur Pavel Koutecký vanuit een Londens ziekenhuis de beelden van de Fluwelen Revolutie aan zich voorbijtrekken. Ver van huis, in dat ziekenhuisbed, ontwikkelde zich bij hem het verlangen een film over Havels presidentschap te maken.

Terug in Praag zocht hij contact met de kersverse president en verkreeg uiteindelijk toestemming om Havel naar believen in zijn privé- en werkleven te mogen volgen. Op één voorwaarde: de uiteindelijke film mocht pas vijf jaar na diens aftreden als president worden vertoond. En dat moment zou nog heel ver weg blijken. Na zijn eerste presidentschap zou Havel nog twee keer tot president van Tsjechië worden gekozen.

In totaal 120 uur film en geluid leverde het project op. Was er nog iets dat regisseur Pavel Koutecký speciaal was opgevallen in die twaalf jaren filmen? Jawel. Dat Havel zich altijd gedragen had alsof er helemaal geen camera in zijn buurt was. “Bij veel andere mensen zie je meteen iets veranderen in hun gedrag. Ze zeggen dingen die ze zonder camera niet zouden hebben gezegd. Zinnen waarvan ze het gevoel hebben dat die voor het nageslacht bewaard zouden moeten worden. Havel niet, hij vergat de camera eenvoudig.”

---

Het bleek een haast onmogelijke opgave om de 120 uur tot afzienbare proporties terug te brengen. Uiteindelijk bleven er drieënhalf uur over. Een Tsjechische journalist die de tot drieënhalf uur teruggebrachte film als eerste te zien kreeg, reageerde dolenthousiast: “Ik zou er geen enkel bezwaar tegen hebben gehad als de film nog drie keer langer was geweest. En als het nog mogelijk zou zijn, had ik nu nog willen uitroepen: Havel for president!”

De uiteindelijke bioscoopversie zou nog verder worden teruggesnoeid tot twee uur. Waarom zijn deze twee uur over een Tsjechische dichter-president nou zo genietbaar? Het moet wel te maken hebben met het gevoel van nabijheid van deze man. We zien een president in een ontwapenende kwetsbaarheid die zo nabij aanvoelt dat je in je agenda lijkt te moeten bladeren om zeker te weten dat je de volgende week niet een afspraak met hem hebt.

Ook zijn humor werkt aanstekelijk. De zelfrelativering over het geleidelijk ouder wordende lichaam. De totale afwezigheid van enige façade. “Er is een probleem met uw broek,” zegt een assistente, die hem opneemt, vlak voor een belangrijke toespraak. Ja, repliceert Havel. “En niet alleen met mijn broek, ook met mijn das, mijn overhemd en mijn jasje. Misschien is er wel een probleem met mij. ” Hoeveel problemen er ook met Havels pantalon mogen zijn, er is geen probleem met zijn menselijkheid, moraliteit en integriteit, die als vanzelf lijken op te wellen uit zijn tenen.

---

Koutecký’s film biedt de kijker een zeer intiem kijkje in het leven en werken van een president. En vanuit het huidige Tsjechië gezien – vele jaren na Havels presidentschap, jaren waarin het land wegzakte in politieke intriges en gekonkel – roepen de beelden bij menige Tsjech ook heimwee op naar diens presidentschap.

Een president die problemen vanuit zijn hart oploste. We zien hem begin jaren negentig de tuin inlopen van de Praagse Burcht, de presidentiële residentie. Een tuin die in bezit was genomen door gewone burgers die daar al jaren hun aardappels blijken te telen. Wat zou hij tegen ze zeggen? Hoe zou hij het aanpakken? De ‘man van het volk’ die ‘het volk’ nu eigenlijk uit de presidentiële tuin zou moeten wegsturen? Maar wegsturen doet hij ze niet. Hij zegt: “U kunt voorlopig wel blijven. In dit land duurt het nemen van een beslissing toch al gauw twintig jaar.”

Ter kennismaking: de trailer met Engelstalige ondertiteling, zoals ook in de film:

Václav Havel zag de documentaire twee maanden na de bioscooppremière, in het Praagse filmhuis Svetozor. Hij vond het nog steeds moeilijk om naar zich zelf te kijken. Een oordeel over de film gaf hij niet. Aan een tafeltje in het filmhuiscafé, zo berichtten verslaggevers, zat een broze oude man. Roken mocht hij al lang niet meer van de dokter, maar voor zijn neus stond wel een glaasje whisky dat maar langzaam leger werd. Maar het gevoel van humor en de indrukwekkende zelfspot lijken bij de op dat moment 71-jarige onverminderd intact gebleven.

“Vroeg of laat word ik natuurlijk vergeten,” merkte Havel bij die gelegenheid op. “Maar gelukkig is er nog altijd die foto waarop ik met Arnold Schwarzenegger sta.”

De schrijver-politicus moppert dan wel wat over de filmposter die voor de documentaire is gemaakt. De poster waarop hij staat afgebeeld met zijn hond en twee verschillend gekleurde sokken. Havel: “Wat ik vooral zo erg vind is de man op die poster.”

---

Wie anno 2010 een bezoek brengt aan Praag, en dan bij de Praagse Burcht belandt, kijkt vanuit de binnenplaats onwillekeurig omhoog naar de ramen waar we Havel op de film omlaag hebben zien kijken. Het beeld dat je moeilijk van je netvlies krijgt: hoe hij daar, na het overlijden van zijn vrouw, in zijn eentje bij het raam staat en stil naar buiten staat te kijken.

De derde en laatste verkiezing van Havel was niet vanzelf gegaan. Een dubbeltje op zijn kant zelfs. Hard aangevallen werd hij vanuit het parlement. We zien hem ijsberen door zijn kamer. Hij heeft de tv aanstaan, kijkend naar het bombardement van verwijten van parlementariërs van de tegenpartij die allemaal gehakt van hem lijken te willen maken. Zijn vrouw Olga kijkt mee en vergelijkt hun onmacht van dat moment met de jaren dat zij en Havel in de gevangenis doorbrachten.

In de allerlaatste dagen van zijn presidentschap ruimt Havel de rommel op. Het zit erop voor hem. Na twaalf presidentiële jaren zal hij weer als gewone burger door het leven gaan. Aan een van zijn presidentiële voorgangers stelt hij de vraag waar deze na zijn vertrek uit de Burcht zijn afspraken maakte. “In het café,” luidde het antwoord.

De cirkel is rond, moet Havel hebben gedacht over de terugkeer naar de wereld van het café. “Ook ik zal van café naar café gaan,” merkte hij mijmerend op over zijn vertrek. 

 

Film
Speelduur 120 minuten
Land Tsjechie
Regie Pavel Koutecký, Miroslav Janek
Hoofdrollen Václav Havel e.a.
Taal Tsjechisch
DVD
Ondertiteling Engels, Duits
Jaar 2008
Aantal disks 1
Extra's
Bonus vier weggelaten scenes; foto's van de premiere
Website
Film www.obcanhavel.cz (ook Engels)

Beoordeel

Uw naam:


Uw beoordeling: Note: HTML-code wordt niet vertaald!

Oordeel: Slecht            Goed

Voer onderstaande code in:



Powered By Vruchtbare Aarde
Webwinkel Vruchtbare Aarde © 2018